Hieronder kun je per diersoort lezen voor wat voor soort onderzoek ze worden opgeofferd:

Muizen Ratten Hamsters   Cavia's Konijnen Honden

Katten Fretten        Apen Paarden Varkens Geiten

Schapen Runderen Vogels Reptielen Amfibieën Vissen

Bijna de helft van alle dierproeven worden op muizen uitgevoerd. Muizen zijn gemakkelijk te fokken en goedkoop te verzorgen. Daarbij zijn muizen gemakkelijk genetisch te manipuleren. Muizen worden vooral gebruikt voor giftigheidstesten bij mogelijk nieuwe medicijnen en voor onderzoek naar de genezing van ziekten, zoals diabetes, kanker en verouderingsziekten.

Tot 1996 werden muizen gebruikt voor de ontwikkeling en het testen van vaccins. Het testen van vaccins is nu mogelijk zonder pijnlijke testen met levende muizen. Dat onderzoek is in 1996 gelukkig verboden. Hopelijk kan binnenkort ook de ontwikkeling van vaccins plaatsvinden zonder gebruik te moeten maken van levende muizen.

Bijna een kwart van alle dierproeven worden op ratten uitgevoerd. Ratten zijn gemakkelijk te fokken en goedkoop te verzorgen. Aankomende chirurgen gebruiken ratten als oefenobject om te leren opereren. Ratten worden aan zwemtesten blootgesteld om te zien of een medicijn suf maakt. Voor geneeskundig onderzoek worden speciale ratten gefokt met ziektes als schizofrenie, epilepsie, botontkalking of een te hoge bloeddruk of te hoog cholestorolgehalte.

Tot voor kort testte het farmaceutisch bedrijf Organon de werkzaamheid van een geneesmiddel tegen onvruchtbaarheid op jonge vrouwtjesratten. Organon ontwikkelde een proefdiervrije techniek die jaarlijks het leven redt van tienduizend ratjes. En dat alleen al in Nederland!

In het onderwijs werden 5.535 ratten gebruikt. Veel daarvan werden gebruikt voor anatomische lessen. Met behulp van speciaal voor dit doel ontwikkelde CD-roms kan deze kennis even goed worden aangeleerd, zonder dat dit een dier het leven kost. Voor aankomende chirurgen is een pvc kunstrat ontwikkeld waarop 25 operatietechnieken kunnen worden geoefend, zoals het hechten van bloedvaten en transplanteren van organen.

De meest populaire hamster in onderzoek is de Syrische, oftewel gouden hamster. Omdat deze dieren gevoelig zijn voor ontstekingen en infecties worden hamsters vooral gebruikt voor de ontwikkeling van vaccins en sera. Behalve voor andere vormen van onderzoek worden hamsters gebruikt voor onderzoek naar de werking van de nieren, longziektes en infectieziektes.

Voorheen werden er in (bio)medisch onderzoek veel cavia's gebruikt voor. In het Engels is de term 'guinea pig' zelfs haast synoniem geworden met proefdier. Tegenwoordig zijn ze vervangen door de sneller te fokken muizen en ratten.

De meeste cavia's worden gebruikt voor de ontwikkeling en productie van sera, vaccins en geneesmiddelen voor zowel mens als dier. Soms worden hiervoor speciale 'naakte' cavia's gekweekt, die moeten worden gehouden onder speciale omstandigheden, omdat hij geen afweerstoffen meer heeft. Doordat de cavia kaal is, is hij goed te gebruiken om stoffen uit te testen die het lichaam normaal afbreekt.
Het gehoor van de mens komt erg overeen met dat van de cavia. Daarom worden er ook experimenten met betrekking tot het gehoor op cavia's uitgevoerd. Ook werden cavia's gebruikt voor de zogenaamde maximizatie test. Om te bepalen of een stof een allergische reactie teweeg kan brengen, werden cavia's overgevoelig gemaakt voor de teststof. Daarna werd de stof op de huid aangebracht om te kijken naar de huidreactie. Deze test kostte zeer veel cavia's het leven.
Het screenen van allergenen vindt inmiddels plaats met behulp van een huidkweek. Deze proefdiervrije techniek bespaart het leven van veel cavia's.

Over het doel van het onderzoek op konijnen wordt weinig informatie gegeven. Het merendeel van de konijnen wordt gebruikt voor de ontwikkeling en productie van vaccins, sera en geneesmiddelen voor mensen. Op konijnen worden ook huidirritatietesten gedaan. Dan wordt het effect onderzocht van een stof op de huid van een konijn. Na de proef wordt het dier gedood. Berucht zijn de dierproeven op konijnen voor het testen van cosmetica. Gelukkig is dit in Nederland inmiddels verboden.

Dit wil niet zeggen dat er alle cosmetica die in de winkelschappen ligt proefdiervrij is, pas vanaf 2013 wordt er een algeheel Europees handel- en testverbod ingesteld. Alle testen moeten dan vervangen zijn door proefdiervrije technieken.

Omdat beagles gemakkelijk te fokken zijn en zich goed kunnen aanpassen aan het leven in een kooi worden deze honden het meest gebruikt in proeven. Over de testen waaraan honden worden blootgesteld wordt amper informatie gegeven. 
Wel bekend is dat honden worden gebruikt voor de ontwikkeling van vaccins en geneesmiddelen voor de mens, voor onderzoek naar de spierziekte Duchenne (in Nijmegen), voor onderzoek naar hart- en vaatziekten, voor gedragsonderzoek, voor het testen van diervoeding en in de opleiding diergeneeskunde.

Bij TNO Voeding in Zeist is in september 2000 een alternatief ontwikkeld waarbij de vertering van hondenvoeding getest kan worden. Ook de beschikbaarheid van voedingsstoffen in hondenvoer kan met deze methode worden onderzocht. Dit gevalideerde alternatief kreeg de naam FIDO (functional gastro-intestinal dog model).

Een ander alternatief is Jerry, dit wordt gebruikt om te leren hoe je eerste hulp aan een hond geeft. Dit model is zo realistisch dat het werkende longen en een kunstmatige hartslag heeft zodat er hartmassage en mond op snuit beademing op gegeven kan worden. Ook kan er op die manier geleerd worden hoe je een beademingsbuis in de keel van de hond schuift.

Katten worden hoofdzakelijk gebruikt voor de ontwikkeling van geneesmiddelen, vaccins en sera voor mens en dier en onderwijsdoeleinden. Zo gebruikt de Universiteit van Wageningen katten voor onderzoek naar zwaarlijvigheid (obesitas) bij gezelschapsdieren zoals katten. Ook voor dierenvoeding wordt onderzoek gedaan op katten. Dat kunnen heel onschuldige tests zijn om te kijken welk voer een dier het lekkerst vindt, maar er zijn ook testen waarbij duidelijk sprake is van lijden en pijn.

Bijvoorbeeld wanneer er een kunstmatige opening is gemaakt naar de darmen of maag om op verschillende momenten te bekijken hoe de vertering verloopt.

Fretten worden gebruikt voor de ontwikkeling van sera en vaccins, wetenschappelijk onderzoek en in het onderwijs. Ook over de proeven met fretten is weinig informatie openbaar. Wel is bekend dat het luchtwegenstelsel van de fret erg lijkt op dat van de mens. Daardoor zou dit dier weleens een gewild proefdier kunnen zijn.

In het najaar van 2003 is een verbod voor dierproeven op mensapen, zoals Gorilla's, Orang Oetangs, Bonobo's en Chimpansees, opgenomen in de Wet op de dierproeven. Nederland was het laatste land in de EU waar nog proeven op chimpansees plaatsvonden.

Overige aapsoorten, zoals de makaak, rhesusaap, marmoset en java-aap, worden nog wel gebruikt in dierproeven voor onder andere de ontwikkeling van vaccins, sera, geneesmiddelen en medische toepassingen of hulpmiddelen voor mensen. Tevens voor onderzoek naar geestesziekten of ziekten aan het zenuwstelsel. In defensieonderzoek voor experimenten met betrekking tot slaap en alertheid en hersenonderzoek.

Een mooi voorbeeld hoe het gebruik van apen uiteindelijk tot 0 kan dalen is de ontwikkeling van het poliovaccin. Door ontwikkelingen in de methodiek om het poliovaccin te produceren, is het aantal gebruikte apen in Nederland flink afgenomen.

• In 1965 werd gebruik gemaakt van 4.570 geïmporteerde apen. Uit de nieren van het levende dier werden levende cellen gehaald om die verder te kunnen kweken.
• Door een verbetering in de manier van kweken, daalde in 1970 het aantal dat werd gebruikt voor de dierproef naar 1.590 apen. 
• In 1975 werden de geïmporteerde apen vervangen door in gevangenschap gefokte (zogenaamde 'schone'). Hierdoor daalde het aantal gebruikte apen naar 463.
• In 1980 verbeterde de techniek van het kweken en winnen van cellen zodanig, dat er nog 'slechts' 47 apen aan te pas kwamen.
• Met de huidige stand van de techniek verwacht Proefdiervrij dat in de toekomst het gebruik van apen voor het kweken van cellen kan worden terug gebracht naar nul.

In dierproeven met paarden wordt hoofdzakelijk bloed afgenomen met het doel sera en vaccins te ontwikkelen. Tevens voor de ontwikkeling van geneesmiddelen en de ontwikkeling van veterinaire hulpmiddelen of toepassingen. Ook in het onderwijs worden paarden gebruikt voor dierproeven.

Op varkens wordt onderzoek gedaan voor de ontwikkeling van medicijnen, sera en vaccins voor mensen en dieren en voor de productie van geneesmiddelen, zoals voor suikerziekte. Het varken is tevens een gewild model voor onderzoek naar overgewicht en andere leefstijlproblemen. Het dier blijkt namelijk net zo beroerd op ongezonde voeding te reageren als de mens.

Varkens worden zelfs gebruikt in het onderwijs, bijvoorbeeld om artsen in opleiding te leren hechten.
In de tachtiger jaren vonden botsproeven plaats. Varkens en apen werden vastgesnoerd in auto's, die tegen een muur crashten. Daarna werden de kwetsuren, zoals breuken en kneuzingen, bij de dieren onderzocht. Nu worden hiervoor poppen gebruikt die zijn aangesloten op computers.

Omdat een varken weinig haar heeft en de huid erg lijkt op die van een mens, worden de dieren vaak gebruikt in brandwondenonderzoek. Ook voor onderzoek naar wonden en littekenvorming blijken de dieren erg geschikt. Om te testen of een stof giftig of irriterend is voor de huid kan een huidmodel van gekweekte mensenhuid worden gebruikt. Ook voor onderzoek naar brandwonen en littekens is dit model al gedeeltelijk geschikt. Hopelijk zal dit huidmodel in de toekomst ook het onderzoek steeds meer varkens vervangen.

Naast vele andere diersoorten worden ook geiten gebruikt voor de ontwikkeling van sera en vaccins, onderzoek naar hart- en vaatziekten en andere ziekten bij mensen en dieren, medische toepassingen of hulpmiddelen voor mensen en onderwijsdoeleinden. Daarnaast wordt de geit gebruikt voor onderzoek naar nieuwe technieken en materialen bij heuptransplantaties en onderzoek naar de genezing van tandimplantaten.

Het meest bekende schaap is wel Dolly. Het eerste gekloonde schaap en 's werelds eerste kloon van een volwassen dier. Dolly's oorsprong lag in een cel uit het uierweefsel van een volwassen ooi. Op zesjarige leeftijd heeft een dierenarts Dolly in laten slapen omdat ze een longontsteking had en vroegtijdige artritis. Mogelijk heeft Dolly deze ziekte zo vroeg gekregen omdat de cel waaruit ze gekloond was al bij haar geboorte beschadigd was.

Schapen worden naast gekloond ook gebruikt voor de ontwikkeling en productie van sera en vaccins voor mensen en dieren; voor onderzoek naar ziekten bij de mens en in het onderwijs. Voor onderzoek naar andere wetenschappelijke vraagstukken, zoals onderzoek naar hart-en vaatziekten is het schaap zeer in trek. Het hart van een lammetje komt namelijk erg overeen met het hart van een pasgeboren baby.

Runderen worden voornamelijk gebruikt voor de ontwikkeling en productie van sera, vaccins, geneesmiddelen en voor onderzoek naar ziekten bij mensen en dieren. Tevens voor de ontwikkeling en productie van medische hulpmiddelen of toepassingen, onderwijsdoeleinden en gedragsonderzoek. Koeien worden ook gebruikt in onderzoek naar de schadelijkheid van stoffen in de landbouw en voor onderzoek naar ziekten bij mensen en dieren.

Onder de dierproeven die op vogels plaatsvinden is de kip het meest populair. Maar ook bijvoorbeeld de koolmees, merel, kanarie, papegaai en de eend vallen ten prooi aan onderzoek.  Vogels worden onder andere gebruikt voor de productie van sera en vaccins en voor de ontwikkeling van geneesmiddelen voor zowel mensen als dieren.

Ook binnen het onderwijs en voor het bestuderen van gedrag van vogels wordt dit dier gebruikt. Voor de productie van medische hulpmiddelen en toepassingen voor dieren en onderzoek naar ziekten bij zowel mensen als dieren worden eveneens vogels gebruikt.

Reptielen die in onderzoek worden gebruikt zijn de hazelworm, slang, kousenbandslang, leguaan, hagedis en schildpad. De informatie omtrent de dierproeven is erg summier. De meestse reptielen worden in wetenschappelijk onderzoek of voor onderwijsdoeleinden gebruikt.

Amfibieën die veel in onderzoek worden gebruikt zijn Kikkers, (Afrikaanse) klauwkikker, (klauw)pad en de eitjes van de klauwpad. Deze dieren worden gebruikt in enorm uiteenlopende vormen van wetenschappelijk onderzoek. Zo worden in Nijmegen proeven gedaan op klauwpadden (de Xenopus laevis) omdat dit dier interessante huidcellen heeft die van kleur kunnen veranderen. Hoe dit werkt en hoe deze kennis mogelijk gebruikt kan worden, wordt aan de hand van moleculaire biologie onderzocht.

Gelukkig voor de kikker maken computerprogramma's een einde aan de beruchte anatomiestudies in het onderwijs. Zonder dat hiervoor een kikker hoeft te lijden, kan een dier digitaal vanaf alle kanten, dus ook van binnen, bekeken worden. Er kunnen zelfs levensechte animaties bekeken worden van diverse systemen in het lichaam, zoals de bloedsomloop.
In de digitale dieren kunnen bepaalde handelingen, die als lastig worden ervaren, oneindig herhaald worden en kunnen fouten makkelijk worden hersteld. Ook krijgen studenten op deze manier niet het idee dat het 'normaal' is om dieren te gebruiken. Door computerprogramma's binnen het onderwijs te gebruiken worden vele dierenlevens bespaard. Daar komt nog bij dat het een school veel geld bespaart. Alleen maar voordelen dus!

Het computerprogramma 'Digital Frog' heeft kikkers als proefdier in het onderwijs vervangen. Benieuwd naar deze proefdiervrije techniek, download dan de demo:

• Demo voor Windows-gebruikers
• Demo voor MAC-gebruikers

Bijna een vijfde van alle dierproeven op vissen vindt plaats voor het bepalen van de schadelijkheid van stoffen (bijvoorbeeld in was- en schoonmaakmiddelen) als ze in het milieu komen. In speciale tanks worden regenboogforellen en zebravissen aan groeiende concentraties chemicaliën blootgesteld, waardoor ze langzaam stikken.

Voor kankeronderzoek wordt steeds vaker gebruik gemaakt van de zebravis in plaats van de muis. De zebravis is gemakkelijk en goedkoop te houden. Omdat veel van de genetische informatie (genoom) van de zebravis bekend is, is vergelijking met de mens op cel- en moleculair niveau mogelijk.
Het bekendste voorbeeld van genetische manipulatie van de zebravis stamt uit 2002, toen onderzoekers erin slaagden om de gloeivis te ontwikkelen.